Manogat_Jan20

Reading Time: 11 Minutes (1,090 words)

पूर्व आणि पश्चिम या दोन दिशा एकमेकींविरुद्ध ठाकलेल्या, किंवा एकमेकांकडे पाठ फिरवून उभ्या असलेल्या… जेव्हा केव्हा आपल्याला एखाद्या गोष्टीतला, एखाद्या कृतीतला विरोधाभास दाखवायचा असतो, तेव्हा नकळतपणे उच्चारलं जातं, “काय आज सूर्य पश्चिमेला उगवला वाटतं!” दोन स्वभाव, दोन वृत्ती यांच्यातील तफावत दाखवतानाही आपण उपरोधाने याच दिशांचा उद्धार करत असतो. तद्वत, दोन संस्कृतीतील तफावतही ‘पूर्व-पश्चिम’ या परिभाषेतच तोलली जाते, दर्शवली जाते. “आपल्या पूर्वेकडल्या संस्कृतीत या गोष्टी बसत नाहीत हं” किंवा “ही सर्व पश्चिमेकडली खुळं” असेही नकारार्थी सूर ऐकायला मिळतात. पूर्वेकडील संस्कृतीची वैशिष्ट्यं सांगताना गीतकार कवी शैलेंद्रने पन्नास वर्षांपूर्वीच एका चित्रपटगीतात म्हणून ठेवलंय… ‘ये पूरब, ये पूरबवाले हर जानकी किंमत जानते है…’ किंवा ‘जादा की नही लालच हमको, थोडे मे गुजारा होता है…’ वगैरे, वगैरे…
दोन दिशांकडल्या लोकांची दैनंदिन जीवनशैली, विचारपद्धती यांत निश्चितपणे वेगळेपण आहे, दोन्हीकडली तत्त्वज्ञानात्मक समृद्धी वेगळी आहे. परंतु हे वेगळेपण जसं दोन खंडांमध्ये दिसून येतं, तसंच ते एकाच देशांतल्या दोन प्रांतांतही दिसून येतं. इतकंच कशाला, तो फरक विस्तारित कुटुंबातल्या दोन घरांतही दिसून येतो. मात्र, मी जी काही देशांतर्गत आणि विदेशात किंचितशी भ्रमंती केली आहे, थोडं वाचन केलं आहे, किंवा चित्रपट पाहिले आहेत, त्यातून मला उमगलं आहे, जाणवलं आहे की, मानवी मनाची आंदोलनं सर्वत्र सारखीच असतात, भावविश्वं समानच असतात. व्यापक कॅनव्हासवर जीवनविषयक तत्त्वज्ञान, मूलभूत विचारविश्व सर्वत्र जवळपास सारखंच असतं. काही वर्षांपूर्वी ‘रोहन’ने प्रसिद्ध केलेल्या ‘झेन अँड द आर्ट ऑफ मोटरसायकल रिपेअिंरग’ (लेखक : रॉबर्ट पिरसिग, अनुवाद : सरोज देशपांडे) या चिंतनात्मक पुस्तकाची पार्श्वभूमी आहे अमेरिकेची. वडील आपल्या बारा वर्षांच्या मुलाला मोटरसायकलवर मागे बसवून अमेरिकेच्या अंतर्भागातून, गावागावांतून भ्रमंती करत असताना जीनवविषयक मूल्यांविषयी सांगत असतात. तेव्हा मनात विचार येतो की, ‘आपण पूरबवाले’ अशाच मूल्यांना तर शाश्वत मूल्यं मानत असतो की !

Sakshibhavaane-Cover

हे सर्व विचार मनात आले ते ‘साक्षीभावाने बघताना’ या आमच्या नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या पुस्तकाच्या निमित्ताने. पाश्चिमात्य देश – जर्मनी येथील सुप्रसिद्ध कवयित्री उरलिकं द्रेस्नर हिच्या निवडक कवितांचं हे मराठी संकलन. अरुणा ढेरे आणि जयश्री हरि जोशी यांनी या जर्मन कवितांचा मराठी अनुवाद साकारला आहे. त्यांनी या अनुवादाला ‘अनुसर्जन’ असं संबोधलं आहे. त्याला कारणही तसंच आहे. ग्योथं इन्स्टिट्यूट, माक्स म्युलर भवन यांच्या विद्यमाने ‘पोएट ट्रान्सलेटिंग पोएट’ अर्थात ‘कवींनी केलेली कवींची भाषांतरं’ हा प्रकल्प राबवला जातो. त्या प्रकल्पाअंतर्गतच हे पुस्तक प्रसिद्ध झालं आहे. या प्रकल्पाचं आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे मूळ कवयित्री व अनुवादक कवयित्री यांच्या थेट भेटी होतात. मूळ कवितांचे सांस्कृतिक, प्रादेशिक संदर्भ, भाषेतील खाचाखोचा यांवर त्यांच्यात दीर्घ चर्चा होत राहतात. त्यातून हे अनुवाद साकारले जातात. त्यामुळेच ‘साक्षीभावाने बघताना’ या अनुसर्जनाचं मोल वेगळं आहे. मूळ कवयित्री उरलिकं, अनुसर्जक अरुणा ढेरे व जयश्री हरि जोशी यां तिघींत झालेल्या इंटरअ‍ॅक्शनविषयी तपशिलात सांगणाऱ्या त्यांच्या दीर्घ प्रस्तावना अतिशय वाचनीय आहेत, उद्बोधक आहेत. या प्रस्तावनांतून कवितांची व्याप्ती समजते, उलरिकंची भूमिका समजते, तिच्या जाणीवा समजतात. त्याचप्रमाणे अनुसर्जनाची प्रक्रियाही समजते. उरलिकंची प्रस्तावना व कविता यांवरून स्पष्ट होतं की, विकसित पाश्चिमात्य देशांत समृद्धी असली; आणि काम करण्यातील, दैनंदिन जीवनातील व वैचारिक शिस्त हा त्यांचा स्थायीभाव असला, आणि आपल्याकडची परिस्थिती नेमकी याउलट असली तरीही मानवी मनात उसळणारे उद्रेक, चालणारी द्वंद्वं, असणारे क्लेश, येणाऱ्या भावभावनांचे उद्गार हे सर्व दोन्हीकडे पुष्कळच साधर्म्य राखतात. स्त्री म्हणून जगताना त्यांची मनं इकडच्या स्त्रियांसारखीच हिंदोळे घेत असतात, त्यात भावनिक आंदोलनं चालू असतात.
गेली तीन वर्षं आम्ही ‘रोहन मोहर’ या मुद्रेअंतर्गत वैशिष्ट्यपूर्ण कथा, कादंबरी अशा सर्जनशील साहित्याला प्राधान्य देत असलो, तरी कवितासंग्रह या प्रांतात आम्ही शिरलो नाही, आणि शिरण्याचा आमचा मानसही नाही. मात्र असं म्हटलं जातं की ‘Nature provides exceptions to every rule’ प्रत्येक नियमाला अपवाद असणे अगदी स्वाभाविक आहे… अरुणा ढेरे आणि जयश्री माझ्याकडे ‘साक्षीभावाने बघताना’ हा प्रकल्प घेऊन आल्या तेव्हा ती मला संधीच वाटली आणि वरील अवतरणाचा आधार घेऊन ‘अपवाद’ म्हणूनच हा प्रकल्प मी स्वीकारला. अरुणाताई आणि जयश्री यांनी रोहन प्रकाशनाला ही संधी दिल्याबद्दल मी त्यांचा ऋणीच राहीन.
सर्वच दृष्टीने वेगळेपण राखणारा हा प्रकल्प मला निर्मितीच्या दृष्टीनंही आव्हानात्मक वाटला. त्याच्या सादरीकरणामागे काही वेगळा विचार करता येईल, अशी कल्पना माझ्या डोक्यात घोळू लागली. पुस्तकात उरलिकंची मूळ प्रस्तावना, मूळ कविता, ग्योथम इन्स्टिट्यूटचे संचालक डॉ. मार्टिन वेल्ड यांचं प्रास्ताविक यांचा मूळ जर्मन भाषेत अंतर्भाव करायचा होता आणि त्याचबरोबर या सर्वांचे अनुवाद मराठीत घ्यायचे होते. हे सर्व सरधोपटपणे एकामागोमाग छापता आलं असतं. परंतु मी वेगळा विचार केला. जर्मनीत सर्वसाधारणपणे वापरल्या जाणाऱ्या तिकडच्या वातावरणाशी सुसंगत अशा तपकिरी रंगाची योग्य छटा पार्श्वभूमीला पानावर पूर्णपणे छापून त्यावर जर्मन भाषेतील सर्व मजकूर छापायचा; आणि मराठी अनुवादासाठी त्याच तपकिरी रंगाच्या अगदी फिक्या छटेची पार्श्वभूमी वापरायची. दुसरं असं की, जर्मन आणि मराठी असे दोन विभाग न करता, मूळ जर्मन भाषेतल्या प्रस्तावनेपाठोपाठ आणि प्रत्येक कवितेमागोमाग मराठी अनुवाद घ्यायचा. या सर्व कल्पना मी जयश्रीला ‘माक्स म्युलर’ची पदाधिकारी म्हणून सांगितल्या आणि त्याप्रमाणे नमुने करून दाखवले. ते पाहून जयश्रीने या संकल्पनेला केवळ मान्यताच दिली नाही, तर ती संकल्पना उचलून धरली. दोन वेगळ्या छटा असलेल्या रंगांची पानं अधूनमधून दिसत राहतील त्यामुळे गोंधळ तर होणार नाही ना? अशी शंका मुद्रक प्रसन्न परांजपे यांनी व्यक्त केली. ती योग्यच होती. मात्र, या छटा निवडताना मी बारकाईने काळजी घेतली. पुस्तक चाळताना नजरेला झटका न बसता, एकसंध परिणाम साधला जाईल यासाठी वेगवेगळे प्रयोग करून पाहिले. अंतिमत: सर्व काही सुरळीतपणे साधलं गेलं. पुस्तकाने प्रकल्पाची संकल्पना, कवितांचा आशय यातील वेगळेपणाबरोबरच निर्मितीतही वैशिष्ट्य राखलं. तरीही या प्रयोगात आपला अंदाज दहा-एक टक्क्याने चुकलाच अशी एक मनाला चुटपूट आहेच. या पुस्तकाचं मुखपृष्ठ साकारणं हेही एक आव्हान होतं. मूळ जर्मन प्रतीकांची अप्रतिम गुंफण करून, प्रतिभावान चित्रकार चंद्रमोहन कुलकर्णी याने सर्जनशीलतेने मुखपृष्ठ साकारलं. या सर्वांमुळे मौलिक आशय आणि अर्थपूर्ण निर्मिती यांच्या संयोगातून एक वैशिष्ट्यपूर्ण कविता-संग्रह साकारला गेला असं त्रयस्थपणे विचार करूनही वाटतं. पुस्तक प्रकाशन क्षेत्रात पुस्तक-निर्मिती हा सर्जनशीलतेला आव्हान देणारा प्रांत असतो. त्या निर्मितीमागे निश्चित विचार असल्यास पुस्तकाला आवश्यक असं व्यक्तिमत्त्वही प्रदान करता येतं असं मी मानतो.

Pradeep Champanerkar photo

सरत्या २०१९ या वर्षात प्रसिद्ध झालेल्या आणखी दोन पुस्तकांचा जाता जाता उल्लेख करावासा वाटतो. एक म्हणजे सचिन कुंडलकर लिखित ‘नाइन्टीन नाइन्टी’ आणि दुसरं डॉ. आशुतोष जावडेकर लिखित ‘वा ! म्हणताना…’ या दोन्ही पुस्तकांच्या मजकुरात वेगळेपण आहे, हटकेपण आहे. त्यामुळे त्या लिखाणाचा बाज राखत, पुस्तकाच्या सादरीकरणात मी वेगळेपण आणण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यातील सौंदर्य ‘कळत-नकळत’ नजरेत येईल अशी पुस्तकांची मांडणी मी केली आहे. शेवटी कोणत्याही निर्मितीमागे विचार असणं महत्त्वाचं आहे. तो विचार प्रत्यक्ष कृतीत कसा उतरेल, त्याचा परिणाम कितपत साधला जाईल हा विषय अलाहिदा… मात्र, प्रयत्न तर त्या दिशेने व्हावेत. पुस्तकाची रचना असो, संपादन असो किंवा निर्मिती; सर्वामागे ‘विचार हवा’ हा विचार ‘टीम रोहन’मध्ये रुजवण्यात मी निश्चितपणे यशस्वी झालो आहे.
…ज्या नववर्षात आपण शिरलो आहोत, त्याचं नाव आहे ‘वीसशे वीस’! २०२० संख्येतच वैशिष्ट्य आहे. हे संपूर्ण वर्ष आपणां सर्वांनाच वैशिष्ट्यपूर्ण व ‘अर्थ’पूर्ण जावो यासाठी शुभेच्छा…!

-प्रदीप चंपानेरकर

पूर्वप्रकाशित : रोहन साहित्य मैफल जानेवारी २०२०


रोहन शिफारस

साक्षीभावाने बघताना

पोएट टू पोएट’ या अभिनव संकल्पनेतून सुप्रसिद्ध प्रतिभावान जर्मन कवयित्री उलरिकं द्रेस्नर हिच्या निवडक जर्मन कवितांचं अरुणा ढेरेजयश्री हरि जोशी यांनी साकारलेलं अनुसर्जन…वेगवेगळ्या देशांतले भूप्रदेश तिथल्या सांस्कृतिक संदर्भांसकट उलरिकं यांच्या काव्यात्म अनुभवाचा भाग झालेले आहेत. त्यामुळे मराठी कवयित्रींच्या अनुभवविश्वापेक्षा तिचं अगदी निराळं आणि समृद्ध असं अनुभवाचं जग तिच्या कवितांमधून समोर येतं.

– अरुणा ढेरे

Sakshibhavaane-Cover

250.00Add to cart


लक्षणीय पुस्तकं

नाइन्टीन नाइन्टी


चित्रपट-दिग्दर्शक म्हणून ख्याती असलेले सचिन कुंडलकर एक संवेदनशील कथा-कादंबरीकार तसंच स्तंभलेखक म्हणूनही प्रसिद्ध आहेत. ‘कोबाल्ट ब्लू’ ही त्याची पहिली कादंबरी समीक्षक आणि वाचक दोघांनी प्रशंसली. याशिवाय त्यांनी नाटकंही लिहिलेली आहेत. गेली पंधरा वर्षं ते सातत्याने स्तंभलेखन करत आहेत, तसंच पटकथांची निर्मितीही करत आहेत. आजवर त्यांनी नऊ चित्रपट दिग्दर्शित केले असून ‘निरोप’ आणि ‘गंध’ या त्यांच्या चित्रपटांना राष्ट्रपती पुरस्कार मिळाले आहेत. 'नाइन्टीन नाइन्टी' या त्यांच्या ललितलेखांच्या पुस्तकात त्यांनी संक्रमण काळात वाढलेल्या पिढीचं, सतत वेगाने बदलत राहणा‍ऱ्या काळाचं, शहरांचं चित्रण केलं आहे. जगभर फिरताना आलेले अनुभव, नव्या-जुन्या आठवणी ते या लेखांमधून शेअर करतात आणि जगाकडे पाहण्याचा एक ‘युनिक’ – खास त्यांचा असा दृष्टिकोन आपल्या पुढ्यात ठेवतात.

आघाडीचा चित्रपट-दिग्दर्शक, संवेदनशील लेखक

सचिन कुंडलकर…

या पुस्तकातल्या ललित लेखांमधून देतोय, जगाकडे पाहण्याचा

एक वेगळा दृष्टिकोन… नाइन्टीन नाइन्टी !


300.00 Add to cart

वा! म्हणताना

संगीत, साहित्य, वैद्यकीय क्षेत्र अशा विविध क्षेत्रांमध्ये लीलया मुशाफिरी करणारं तरुण व्यक्तिमत्त्व म्हणून डॉ. आशुतोष जावडेकर यांची ख्याती आहे. त्यांनी दंतवैद्यकाची पदवी घेतलेली असली तरी त्यासोबतच त्यांनी इंग्रजी साहित्यात प्रथम क्रमांकासह एम.ए केलं आहे. डिस्कोर्स समीक्षा व स्थलांतर वाङ्मय हे प्रधान अभ्यासविषय असून त्यावरील त्यांचा इंग्रजी शोधनिबंध प्रसिद्ध आहे. संगीतविषयक पुस्तकांबरोबर त्यांनी कादंबरीलेखन केलं असून या पुस्तकांना महत्त्वाचे पुरस्कार लाभले आहेत. याशिवाय त्यांनी संगीतकार व गायक म्हणून तीन संगीत व्हिडिओंची निर्मिती केली आहे. मुंबई विद्यापीठ, मदुरा कॉलेज (मदुराई), आयआयएएस (सिमला) व शिवाजी विद्यापीठ (कोल्हापूर) इत्यादी ठिकाणी इंग्रजीमध्ये साहित्य विषयावर प्रमुख.

‘‘अनेकदा जे समीक्षकीय लेखन समोर येतं ते तांत्रिक, कोरडं आणि संज्ञांच्या जंजाळात अडकलेलं असं असतं. शास्त्रीय लेखन हे नेहमीच तांत्रिक असतं. ते ती विद्याशाखा सोडून पटकन सगळ्यांना कळेल किंवा कळावं अशी अपेक्षाही काहीशी अवास्तव असते. भाषाशास्त्रीय समीक्षा ही तशी असते. त्यात काही मुळात चूक आहे असं नाही. चुकतं हे की, अशी समीक्षा लिहिणं आणि वाचणं हे अभ्यासाचं सोडून साहित्य-व्यासंग मिरवण्याचं ठिकाण बनतं. मग उगाच अस्तित्ववाद वगैरे शब्द गप्पांमध्ये घुसले-घुसवले जातात. त्या शब्दांचा किंवा संकल्पनांचा काही दोष नसतो. ते शब्द आढ्यतेने वापरणाऱ्या लेखकांमुळे सर्वसामान्य वाचकांपासून अपरिचित राहतात. प्रत्येक भाषेत मोजके पण चांगले, उमदे समीक्षक असतात ज्यांची भाषा संज्ञायुक्त असली तरी शब्दबंबाळ नसते. ती वाचकाला परकं करत नाही, खुजं ठरवत नाही… `वा!’ म्हणताना हे पुस्तक या धारेवर तर आहेच, पण त्यापुढे जाऊन मी म्हणेन की, माहितीच्या विस्फोटाच्या काळात मला वाचक हा नुसता पॅसिव्ह भागीदार नव्हे, तर सह-सर्जकही वाटतो. समीक्षालेखन करताना तुम्ही वाचक हे मित्र-सुहृद बनून माझ्या डोळ्यांपुढे येत असता…’

– डॉ. आशुतोष जावडेकर

साहित्याचा मनापासून आस्वाद घेणारा आणि तो घेताना तुम्हालाही ‘वा!’ अशी दाद द्यायला लावणारा समीक्षा-लेखसंग्रह `वा!’ म्हणताना…


250.00 Add to cart

लव्ह इन द टाइम ऑफ करोना

कथा प्रेमाच्या… कथा ओढीच्या…


मराठीतल्या आघाडीच्या तरुण लेखकांमध्ये प्रणव सखदेव यांचं नाव घेतलं जातं. त्यांनी अग्रगण्य मराठी दैनिकांत पत्रकार म्हणून काम केलं असून ते मराठी प्रकाशन क्षेत्रामध्ये संपादक व अनुवादक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांच्या कथा आणि कविता मान्यवर नियतकालिकांमधून प्रकाशित होत असतात. ‘पायऱ्यांचा गेम आणि इतर कविता’ हा कवितासंग्रह, 'निळ्या दाताची दंतकथा’, ‘नाभितून उगवलेल्या वृक्षाचं रहस्य' हे कथासंग्रह, व ‘काळेकरडे स्ट्रोक्स', ‘96 मेट्रोमॉल’ या कादंबऱ्या असं त्यांचं साहित्य प्रकाशित झालं आहे. त्यांना अनुवाद-प्रकल्पासाठी २०१५-१६ सालची ‘कुसुमाग्रज प्रतिष्ठान’ची अभ्यासवृत्तीही मिळाली आहे. त्यांना लेखनासाठी महत्त्वाची पारितोषिकं मिळाली असून इंग्रजीतल्या गाजलेल्या पुस्तकांचा अनुवाद त्यांनी केला आहे. फिक्शन लेखन करणं ही त्यांची पॅशन असून त्यातून समकालातल्या प्रश्नांचा भिडणं हे त्यांना महत्त्वाचं वाटतं. आजच्या तरुणांची मानसिकता, त्यांचे प्रश्न, विखंडित जगणं व तंत्रज्ञानाचा वाढता वापर या सगळ्याचं प्रतिबिंब त्यांच्या लेखनात पडलेलं दिसून येतं.
तिरकस राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक लिखाणासाठी तसेच चित्रपटविषयक लिखाणासाठी प्रसिद्ध. सकाळ, लोकसत्ता आणि आता महाराष्ट्र टाइम्स असा पत्रकारितेचा २८ वर्षांचा प्रवास. सध्या महाराष्ट्र टाइम्सच्या मुंबई आवृत्तीचे निवासी संपादक. चित्रपट समीक्षक तसेच रविवार पुरवणीचा समन्वयक म्हणून दीर्घकाळ काम. लोकसत्ताच्या लोकरंग पुरवणीत ‘दोन फुल एक हाफ’ हे सदर ‘तंबी दुराई’ या नावाने १२ वर्षे लिहिलं, आणि ते सर्वदूर लोकप्रिय झालं आहे. त्याचे तीन खंड पद्मगंधा प्रकाशनतर्फे प्रकाशित झाले व त्यांना ‘राज्य शासनाचे सर्वोत्कृष्ट विनोदी लेखना’चे दोन पुरस्कार मिळाले. पुढे ‘तंबी दुराई' याच नावाने ‘दीड दमडी’ हे सदर महाराष्ट्र टाइम्समध्ये पाच वर्षे लिहिलं. ‘पावणे दोन पायाचा माणूस' ही कादंबरी प्रकाशित. पद्मगंधा, ऋतुरंग, आवाज, रूची, जत्रा अशा अनेक दिवाळी अंकांमध्ये सातत्याने लेखन केलं आहे. ‘एक हजाराची नोट', ‘ब्रेव्हहार्ट', ‘लोणावळा बायपास’. ‘माझी आई’ या आणि इतर चित्रपटांचे पटकथा-संवाद, गीत लेखन. ‘टिकल ते पॉलिटिकल’, ‘बंड्याचा फंडा’ इत्यादी मालिकांसाठी लेखन केलं आहे.
हृषीकेश पाळंदे याचा जन्म १९८५ सालचा. तो पुण्यातच शिकला आणि वाढला. आर्किटेक्चरची डिग्री अर्धवट सोडून त्याने बी.एस्सी. स्टॅटिस्टिक्स केलं. त्यानंतर एम.एस्सी व डिप्लोमा इन जर्नालिझम हे दोन्ही कोर्सेसही त्याने अर्धवट सोडून दिले. त्यानंतर कुठलीच नोकरी नीट केली नाही. अर्धवट सोडणं, हे त्याचं लक्षण बनलं. 'काय करणारेस तू पुढे?' या प्रश्नाला कंटाळून कुटुंब आणि पुण्याला सोडून २०११ साली अहमदाबाद ते जम्मू असा १९०० किमीचा एकांडा सायकलप्रवास त्याने केला. या सफरीत त्याला स्वत:बद्दल आणि आयुष्याबद्दल अनेक इंटरेस्टिंग प्रश्न पडले. तो डोक्यातला गुंता त्याने 'दोन चाकं आणि मी' या प्रवासवर्णनपर पुस्तकातून लिहिला. डोक्यातल्या प्रश्नांच्या चक्राला वाहिलेल्या 'बयो' आणि 'भरकटेश्वर' या दोन कादंबऱ्याही लिहिल्या. त्यानं अजूनतरी लिखाणाला सोडलं नाहीये. सध्या तो कोकणात राहतोय. चंगळवादाची झापडं लावून बसलेल्या जगात तो मिनिमलिस्ट जीवनशैलीनी जगू बघतोय . बुद्धाने सांगितलेल्या मध्यमार्गावर सध्या तो बरंच काही वाचतोय, त्यावर उलटसुलट विचार करतोय.
परेश जयश्री मनोहर मूळचा भटक्या आहे , मनाच्या कोअरमध्ये कार्यकर्ता .... भारत ज्ञान विज्ञान समुदाय संघटनेसोबत गेली वीस वर्षं काम करतोय . सामाजिक कामाला वाहिलेल्या टाटा ट्रस्टच्या Deta Driven Governance टीममध्ये प्रोग्रॅम मॅनेजर म्हणून नोकरी करतो . भवताल बघत असतो , अस्वस्थ असतो , व्यक्त होतो आणि कामही करतो .
गणेश मतकरी शिक्षणाने आर्किटेक्ट असलेल्या गणेश मतकरी यांनी पंधरा वर्षांच्या कालावधीत आपली ओळख बनवली ती जागतिक चित्रपटांचा व्यासंगी समीक्षक म्हणून , आणि मग अचानक ते साहित्य क्षेत्राकडे वळले . नॅरेटीव फॉर्मचा कथा आणि कादंबरी अशा दोन्ही अंगांनी विचार करत त्यांनी आधुनिक शहरी समाजजीवनातली गुंतागुंत आपल्यासमोर मांडली . वैशिष्ट्यपूर्ण भाषा आणि दृश्यात्मकता हे त्यांच्या कथालेखनाचं वैशिष्ट्य मानता येईल . साहित्य आणि समीक्षा यांच्या जोडीला त्यांची मुशाफिरी आता पटकथालेखनातही सुरू झाली आहे .
नीरजा या ऐंशीच्या दशकात उदयाला आलेल्या कवयित्री व कथालेखिका . एक बंडखोर व स्त्रीवादी कवयित्री म्हणून त्यांची ओळख आहे . त्यांच्या लेखनातून सामाजिक तसंच राजकीय भान त्या व्यक्त करतात . त्यांनी ललित व चिंतनपर लेखनही केलं आहे . स्त्री पुरुष नात्यातील अनेकविधतेचा , गुंतागुंतीचा आणि संदिग्धतेचा त्या वेध घेऊ पाहतात . एकूणच नात्या - नात्यातील संवाद - विसंवादाचं वास्तवदर्शी चित्रण संवेदनशीलपणे त्या लेखनातून करतात .
प्रवीण धोपट यांचे कथा , कादंबरी आणि नाटक हे विशेष आवडीचे लेखनप्रकार . मुक्त पत्रकारितेपासून लेखनाला सुरुवात . प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाट्यलेखन तसंच सिनेमासाठी कथा , पटकथा आणि संवादलेखन .
मनस्विनी लता रवींद्र ही विविध माध्यमांतून स्वैरपणे लिखाण करणारी लेखिका आहे . लहानपणी ती कविता लिहायची , पण पुढे नाटकाचं औपचारिक शिक्षण घेतल्यावर तिला नाटक हे माध्यम हाताळून बघावंसं वाटलं . एकविसाव्या वर्षी तिचं पहिलं नाटक आलं सिगरेटस् . टेलिव्हीजनच्या मालिकांपासून ते चित्रपट , ऑडिओ सिरिज , वेब सिरिज असे सर्व प्रकारचं लिखाण ती करते . तिने कथालेखन सुरू केलं असून नाटक आणि कथा दोन्हीमध्ये आकृतिबंध आणि आशय यात काही प्रयोग करून बघते आहे . नातेसंबंध आणि त्यातलं राजकारण यात तिला अधिक रुची असून , माणसाचे तपशील तिला रोचक वाटतात .

एका अदृश्य व्हायरसने अख्ख्या जगाचा कब्जा घेतला. सगळंच एकदम स्टॅच्यू होऊन गेलं… Standstill!
या अस्वस्थ वर्तमानामध्ये चहूकडे मरणाची दाट छाया पसरलेली असताना मनं कासावीस झाली. प्रेमाचा अंकुर मात्र सोशल डिस्टन्सिंगचा मुलाहिजा न पाळता बेभान पसरत गेला. सगळं जितकं जास्त बंद बंद होत गेलं तितकं कुणीतरी जास्त जवळचं असावं असं वाटू लागलं. या करोनाकाळात वेगवेगळ्या नात्यांमध्ये फुलणारं प्रेम हेच आता नव्याने जगण्याची उमेद देईल?


250.00 Add to cart

परफेक्टची बाई फोल्डिंगचा पुरुष


शिक्षणाने आणि व्यवसायाने केमिकल इंजिनिअर असलेले हृषीकेश गुप्ते हे मराठी साहित्यातले आजचे आघाडीचे तरुण सर्जनशील लेखक आहेत. रायगड जिल्ह्यातील नागोठणे या गावी त्यांच्या जन्म झाला आणि शिक्षणही तिथेच झाले. 2000 सालापासून त्यांनी लेखनाला सुरुवात केली आणि 2008 सालापासून त्यांचं लेखन विविध नियकालिकांमधून प्रसिद्ध झालं. मनातली भीतीची आदिम भावना, माणसाच्या लैंगिक प्रेरणा, त्याच्या भावभावनांची उलघाल ही त्यांच्या लेखनाची मुख्य आशयसूत्रं होतं. गूढ-अद्भुतता, चित्रमय, प्रासादिक व ओघवती भाषा या लेखनवैशिष्ट्यांमुळे त्यांचं लेखन खिळवून ठेवतं. 'दंशकाल’, 'चौरंग' या कादंबऱ्या, 'काळजुगारी’, 'हाकामारी' या लघुकादंबऱ्या आणि 'अंधारवारी’, ‘दैत्यालय’, 'घनगर्द’, 'परफेक्टची बाई, फोल्डिंगचा पुरुष' हे कथासंग्रह अशी त्यांची एकूण साहित्यसंपदा प्रकाशित आहे. विविध पुरस्कारांनी त्यांना सन्मानित करण्यात आलं आहे. त्यांनी 'दिल, दिमाग और बत्ती’ या चित्रपटाचं आणि 'हजार वेळा शोले पाहिलेला माणूस’ या स्वलिखित कथेवर आधारित चित्रपटाचं दिग्दर्शनही केलं आहे.

‘मनापासून पतंग उडवणा‍ऱ्या’वर

‘परफेक्ट बाई’चं प्रेम आहे खरं,

पण ती त्याच्यासोबत जाईल की

तिची सव्वीसावी गोष्ट अधुरीच राहील?

समस्त स्त्रीजातीला समाधान देईल

असा तीळ त्याला जन्मजात लाभला असला

तरी वास्तवात खरोखरीच

तिळा दार उघडचा मंत्र कामी येईल?

पारंपरिक कथांचे रचनाबंध वापरून स्त्री-पुरुष संबंधांवर भाष्य करणा‍ऱ्या दोन अनवट दीर्घकथा!


120.00 Add to cart

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *